- Tarihçe
- Teknik Bilgi
- Orman Bakım ve Ağaçlandırma Çalışmaları
- Yakın Çevre Peyzaj Çalışmaları
- Yapısal Peyzaj Çalışmaları
- Periyodik Bakımlar
- İç ve Dış Mekan Süs Bitkisi ve Orman Ağacı Üretimi
- Personel
- ODTÜ Yerleşkesinde dikilmesine izin verilmeyen ağaçlar
- İletişim
1956 yılında TBMM binaları yanındaki barakalarda eğitim-öğretim hayatına başlayan ODTÜ, kendisine tahsis edilen İç Anadolu bozkırındaki 4500 hektar büyüklüğündeki arazisinde, Türkiye'nin, belki de dünyanın kent bölgesinde insan tarafından yapılmış en geniş kapsamlı orman ekosistemini Ankara kentine kazandırmayı hedeflemiştir.
Çalışmalar ilk etapta arazi sınıflandırma haritalarının hazırlanması ile başlamıştır. Mevcut erozyonu engellemek için arazinin %75 inin dikim yolu ile ağaçlandırması gerekliliği ortaya çıkınca 7 Temmuz 1958 tarihinde 180 dekarlık bir alanda Üniversitemiz ve Türkiye Ormancılar Cemiyetinin ortak çalışmaları ile deneme parselleri kurulmuştur. Kurulan deneme parsellerinde 1959 yılı ilkbaharında başarılı sonuçlar alındığı görülünce, 15 Kasım 1960 tarihinde ODTÜ ve Orman Genel Müdürlüğü'nün ortak çalışmaları ile 'ağaçlandırma seferberliği' başlatılmıştır. İlk etapta yağmur ve rüzgar erozyonunun kontrol altına alınması amacıyla banket-teras metodu ile tüm arazi teraslandırılmış, daha sonra susuz plantasyona uygun tohum ve yetişmiş fidanla plantasyon uygulamasına geçilmiştir.
1961 yılından günümüze kadar, kara çam, sarı çam, toros sediri, meşe, kavak, badem vb gibi kurak koşullara dayanıklı yaklaşık 10 milyon ibreli ve 23 milyon yapraklı ağaç yerleşkemize dikilmiştir. Yaklaşık 3100 hektar genişliğindeki ODTÜ Ormanı T.C. Kültür Bakanlığı tarafından 1995 yılında 1. Derece Doğal SİT Alanı olarak ilan edilmiştir.
Uzun yıllar devam eden bu özverili çalışmalar neticesinde Orta Anadolu'da yok olmaya yüz tutmuş flora ve fauna türlerinin bulunduğu önemli bir doğal çevre yaratılmıştır. Bu doğal çevrede kurt, tilki, keklik, tavşan, yılan, kaplumbağa vb gibi bir dizi vahşi hayvan, 140 dan fazla kuş türü ve göl / göletlerde yaşayan çeşitli balık türleri gibi çok sayıdaki memeli ve sürüngene kusursuz koşullar sunulmaktadır.
ODTÜ Yerleşkesi bugün Ankara'nın en geniş yeşil bölgesidir. ODTÜ Ağaçlandırma Projesi 40 yılı aşkın bir süredir devam eden özgün yapısıyla bölgede bir mikro - klima etkisi yaratmış, kuru geçen yaz ve şiddetli geçen kışları mevsimlerini yumuşatmayı başararak kent iklimini değiştirmiş, Ankara şehrinin güney girişinde hızla gelişen çarpık kentleşmeye bir set çekmiştir.
ODTÜ Ağaçlandırma Projesi, ekolojik değerleri hızla bozulan dünyamızda yaratmış olduğu artı değerler nedeniyle 1995 yılında Uluslararası Aga Khan Mimarlık Ödülleri'nin "yenilikçi kavramlar" kategorisinde, 2003 yılında ise TEMA Vakfı tarafından ödüle layık bulunmuştur.
Bu proje, "bozkırdan bir orman yaratmanın" yanı sıra duyarlı kentsel planlama ile vahşi hayatın ve bazı türlerin yok olması gibi günümüzün önemli sorunlarına çare bulunabileceğini kanıtlaması açısından da büyük ölçüde değer taşımaktadır.
Üniversitenin kuruluşu ile beraber oluşturulan Arazi Değerlendirme ve Ağaçlandırma Müdürlüğü'nün ismi, değişen vizyonu ve genişleyen çalışma alanları nedeniyle 1996 yılında Ağaçlandırma ve Çevre Düzenleme Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir. Birimimizin çalışma prensibi; 'doğa ile bütünleşik mekanların, kaliteli açık yeşil alanların yaratılması, sahibi olduğumuz en değerli hazinemizin ODTÜ Ormanının korunması, geliştirilmesi, bakımlarının yapılması ve tüm yaptığımız çalışmaların sürekliliğinin sağlanmasıdır'.
Birimimizin çalışma alanları 5 gruba ayrılmaktadır;
- Orman Bakım ve Ağaçlandırma Çalışmaları,
- Yakın Çevre Peyzaj Çalışmaları,
- Yapısal Peyzaj Çalışmaları,
- Periyodik Bakım Çalışmaları,
- İç ve Dış Mekan Süs Bitkisi ve Orman Ağacı Üretimi
Orman Bakım ve Ağaçlandırma Çalışmaları:
İç Anadolu Bozkırında neredeyse yoktan var edilen 'ODTÜ ORMANI' nın ağaç dikerek geliştirilmesinin yanında, bakımlarının yapılması da gün geçtikçe önem kazanmaya başlamış, 1994 yılından itibaren bakım çalışmalarına ağırlık verilmiştir. Talebimiz doğrultusunda Ankara Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan '1995-2014' yılları arasında Ormanda yapılacak çalışmaları kapsayan 'Amenajman Planı' Ankara Orman İşletme Müdürlüğü yardımları ile uygulanmaya başlanmıştır.
Bakım çalışmalarımızda Ormanımız için birincil derecede önem taşıyan ve ne yazık ki küçük araçların geçişine bile uygun olmayan 'Orman Yangın Emniyet Yollarımız, mevcut yolun bir tarafından tek sıra ağacın transplantasyon tekniği ile yeniden değerlendirilmek üzere kampusumuza nakledilmesi ile standart ölçülerine getirilmiştir. Yine birinci derecede önem taşıyan diğer bir çalışmamız ise, Ormanımızı neredeyse bir ağ gibi saran ve sürekli yangınlara neden olan, Yüksek ve Orta Gerilim Enerji Nakil Hatları altında kalan ağaçların transplantasyon tekniği ile kampusumuza nakledilmesi ve yeniden yaşama şansı tanınması çalışmasıdır. Güzergahtaki ağaçları 'keserek' altı ayda bitirilebileceğimiz bu iki çalışma 'korumacı' yaklaşımımız nedeni ile ancak 5 yılda tamamlanabilmiştir. Bu uzun ve yorucu çalışmamızın bizim için ödülü ise ENH nedeni ile oluşabilecek yangın riskinin neredeyse sıfıra indirgenmesi ve ciddi sosyal baskı altında olan ormanımızda yangına ilk müdahale süresinin kısalmış olmasıdır.
6831 sayılı Orman Kanununa göre yaptırılması ve uygulanması zorunlu olan Amenajman Planı çalışması Ankara Orman İşletme Müdürlüğü ile Üniversitemiz arasında 11 Mart 1999 tarihinde imzalanan bir protokolle, uygulama Ankara Orman İşletme Müdürlüğü ekiplerince etaplar halinde yapılmak üzere başlatılmıştır. Bu çalışmalarda;
- kuru, devrik, kırık, hastalıklı fertlerin aradan çıkartılmasını kapsayan sağlık kesimleri,
- birbirini rahatsız eden, silvikültürel yönden çıkartılması gereken fertlerin kesilerek alandan uzaklaştırılmasını içeren sıklık bakımları,
- başarı sağlanamamış mescerelerde arazi plastiği ve toprak yapısına uygun yeni ağaçların dikimi,
- Orman içi yangın emniyet şeritleri ve yollarının tesisi / onarımı çalışmaları yapılmaktadır.
Bakım çalışmalarımızın son 10 yıllık periyodunda;
- Yaklaşık 3100 hektarlık orman arazimizin, yerleşke yakın çevresi ve rekreasyonel kullanıma açık yaklaşık 500 hektarlık kısmında kuru alt dalların budama ve kuru ağaçların kesimleri yapılmış,
- Yaklaşık 6000 m yangın emniyet yolu genişletilerek zeminleri düzeltilmiş,
- Yüksek ve orta gerilim enerji nakil hatlarının yaklaşık 5000 m sinde transplantasyon tekniği ile yaklaşık 2500 adet 18-25 yaş arasındaki karaçam ve toros sediri yerleşke bina yakın çevreleri ve ortak kullanım alanlarına nakledilmiş,
- Uzun yıllar sürecek olan Amenajman planı uygulama çalışmaları başlatılmıştır.
11 Mart 1999 tarihinde OGM Ankara Orman İşletme Müdürlüğü (AOİM) ile Üniversitemiz arasında yapılan protokol gereği, ODTÜ Ormanı Amenajman Planı uygulama çalışmasının uygulama sorumluluğunu AOİM üstlenmiştir. 1999 yılı üçüncü çeyreğinde başlayan çalışmalarda, AOİM bünyesinde görev yapan bir Orman Mühendisi ve 2 Orman Muhafaza Memurunun yaptığı damgalama çalışmasını takiben AOİM ekiplerince etaplar halinde denetimimizde gerçekleştirilmektedir. Ormanımızın Doğal ve rekreasyonel amaçlı tesis edilmiş olması nedeniyle çalışmalarda fazlasıyla hassas davranılmaktadır.
Protokol gereği çıkan envalin bakımda çalıştırılan ekiplerin finansmanında kullanılmak üzere AOİM' nün çalışma yaptıkları alanlar ise şöyledir;
- Ahlatlıbel bölgesi (Arazi bekçilerine ait lojmanlar ile Türk Telekom tesisleri arası) sıklık bakım çalışması,
- TRT bölgesi sıklık bakım çalışması,
- 4 nolu Orman giriş kapısı civarı ENH altı transplantasyon tekniği ile nakledilemeyecek ağaçların kesimi,
- MYO ile Eğitim Fakültesi arasından Bilkent'e giden ENH altı ağaçların, hatta enerji verilecek olmasından dolayı acil kesimi,
- TRT bölgesi yangın yolu genişletme çalışması (transplantasyon tekniği ile nakledilemeyecek ağaçların kesimi, nakledilmesi mümkün ağaçların üniversitemize nakli için alanda bırakılması).
3000 hektarın üzerinde alana yayılmış bulunan ormanımızda, gelecekte sağlıklı bir orman elde etmek amacı ile yapılan bu çalışma neticesinde en basit anlatımıyla; ağaçlar sıklıktan dolayı güneşi görmek için birbiri ile rekabet etmeyecek ve olması gereken vertikal / horizontal dengede büyüyebilecek ve sağlıksız / kuru fertler aradan alındıkları içinde kök sistemleri topraktan bitki besin maddelerini daha rahat alabilecekledir. Yangın emniyet yollarında yapılan çalışma neticesinde ise herhangi bir yangın anında itfaiye ve acil müdahale ekiplerinin olay bölgesine en hızlı şekilde ulaşımının sağlanması hedeflenmiştir.
Yukarıda tanımlanan bakım çalışmalarının yanı sıra, geleneksel ağaçlandırma bayramlarında son 15 yılda toplam 65.000 adet fidan 'susuz plantasyon' tekniğine sadık kalarak araziye dikilmiş, tören sonrası çanak bakımları ve can suları verilerek Orman Periyodik Bakım Programına alınmışlardır.
İlk olarak 3 Aralık 1961 tarihinde yapılan Geleneksel Ağaçlandırma Şenliğimiz, yanan alanların yeniden ağaçlandırılmasına yönelik projemiz kapsamında 16 Mayıs 2009 yılında tarihinde Or-an bölgesinde yapılmıştır.
Yakın Çevre Peyzaj Çalışmaları:
Üniversitemiz Yerleşkesi genelinde ortak yeşil alanlar ile bina yakın çevrelerindeki yeşil alanlarda, yıllık periyodik bakımların yapılması, çim alanların biçilmesi, sulama, gübreleme ve havalandırma çalışmaları, çim alanlardaki her türlü onarımın yapılması, entomolojik ve fitopatolojik bitkisel zararlılara karşı mücadele ve yeni peyzaj düzenlemelerin projelendirilerek yapılması Müdürlüğümüz tarafından bir program çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
Peyzaj Mimarlığı meslek disiplini çalışma alanları içerisinde olan otopark, yaya - araç yollarının yapımı ile otomatik ve yarı otomatik sulama tesisatlarının tesisi gibi yapısal peyzaj çalışmaları, 1995 yılından itibaren Müdürlüğümüz tarafından yapılmaya başlanılmıştır. Genellikle prekast beton ürünleri kullanılarak binlerce metrekare yeni otoparklar ve yaya yolları yapılmış, gerekli alanlarda drenaj sistemleri tesis edilmiş, yarı otomatik ve manuel sulama sistemleri projelendirilerek uygulanmıştır. Genellikle kaldırılabilir (kum üzerine döşenen) malzemeler kullanıldığı için onarım gerektiğinde eski imalat ile homojenlik sağlanabilmektedir.
Doğal olarak kalması planlanan alanlarda ise doğal malzemeler (doğal kaya, kırma taş, dere çakılı, odun talaş, vb.) kullanılarak düzenlemeler yapılmaktadır.
Yeşil alanlarda sürekliliğin sağlanabilmesi için periyodik bakım çalışmalarının uygulanması zorunludur. Özellikle yoğun kullanılan açık yeşil alanlarda birkaç yıl üst üste yeteri kadar bakımın yapılamaması, yer örtücüler, ağaçlar ve çalıların tanınamaz hal almasına veya kurumasına sebep olabilir. Düzenli olarak estetik ve fonksiyonel budamalarının yapılması, toprakta zamanla azalan makro ve mikro bitki besin maddelerinin organik ve inorganik gübrelerle takviye edilmesi, bitkinin ihtiyacı kadar düzenli olarak sulanması ve gerektiğinde yapılacak ilaçlamaların sonucunda yoğun kullanıma dayanıklı mekanların sürekliliği sağlanabilir.
Yerleşke genelindeki yeşil alanlarımızın tekniğine uygun bakımı için gerekli olan aletler ve makine parkı zaman içerisinde tamamlanmıştır. Orman budama faaliyetlerimiz neticesinde çıkan dallar talaş makinemizde (brush chipper) iri talaş haline getirilerek yapısal peyzaj çalışmalarında yeniden değerlendirilmekte, biçilen çimler, toplanan yapraklar çeşitli işlemlerden sonra organik materyal olarak toprağa geri verilmektedir.
Yıllık periyodik faaliyetlerimiz;
- Ağaç, Ağaççık ve çalılarda Estetik ve Fonksiyonel budamalar,
- Mevsimlik / Çok yıllık / İç mekan çiçek üretimi, parterlere dikimi ve bakımı,
- Yeşil alanların ve refüjlerin sulanması,
- Makine ile çimlerin biçimi,
- Tırpan ile çim, çayır ve kaba otların biçimi,
- Nakil ağaçların periyodik olarak sulanması, Organik ve İnorganik gübre verilmesi,
- Tüm yeşil alanlara kış gübresi (çiftlik gübresi ) ve kimyasal gübre verilmesi,
- Tüm yeşil alanlarda drenaj kontrolü, silindiraj, verticut ve tırmık ile havalandırma,
- Entomolojik ve Fitopatolojik bitki zararlılarına karşı kimyasal mücadeledir.
İç ve Dış Mekan Süs Bitkisi ve Orman ağacı Üretimi :
Müdürlüğümüz, tohum ve çelik ile dış mekan süs bitkilerinin üretimini Eymir Gölü ve Merkez fidanlığı olmak üzere 2 yerde yürütmektedir. İç Anadolu Bölgesi ekolojik koşullarına dayanıklı çeşitli cins ve türdeki bitkiler kendi kullanımımız için üretilmektedir. Son 10 yılda yapılan düzenli üretim ile yerleşkemizde uzun yıllar kullanabileceğimiz yapraklı ağaç ve çalı fidanı stoku elde edilmiştir. Yerleşke yeşil alanları çiçek parterlerinde kullanılan mevsimlik ve çok yıllık çiçeklerin büyük bir kısmı fidanlıklarımızda üretilmektedir.
ODTÜ Yerleşkesinde dikilmesine izin verilmeyen ağaçlar
Yerleşkemiz bina yakın çevrelerinde dikilmiş olan kavak ve söğüt ağaçları; telefon, elektrik ve kanalizasyon gibi alt yapı sistemlerine onarılamayacak kadar büyük zararlar vermekte, yüzeysel kök oluşumu ile çim alanların kullanılamaz hale gelmesine neden olmakta, şiddetli rüzgarlarda kırılan dalları ile yaya ve araçlara zarar vermekte ve en önemlisi ekonomik ömürlerini doldurdukları için kuruyarak devrilme riski yaratmakta, can ve mal emniyeti açısından ciddi bir tehlike oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra Kavak ağaçlarının yaydığı polenler, yoğun olarak bir alanda biriktiklerinde aniden alev alabilmekte, yangınlara sebep olmaktadırlar.
Bu tür zararların yanı sıra polenlerinin insan sağlığına olan olumsuz etkileri nedeniyle Kavak ve söğüt ağaçlarının kesilmesi hakkında Ankara Valiliğinin tüm kamu kurum ve kuruluşlarına göndermiş olduğu 4 Haziran 2002 tarih, 2002/5 sayılı Mahalli Çevre Kurulu Kararında “ …kavak ağaçlarında kaynaklanan polenlerin, astım krizi, saman nezlesi, ürtiker gibi alerjik reaksiyonlara oluşturması nedeni ile il sınırları içerisinde kavak ağacı yetiştirilmemesi, yaşlı kavak ağaçlarının kesilerek yerlerine toprak ve iklim koşullarına uygun, akasya, huş, dişbudak, glediçya ve badem türü ağaçların dikilmesine…” denilmektedir.
Bu bağlamda Yerleşke bina yakın çevrelerinde ekonomik ömürlerini tamamlamış kavak ve söğüt ağaçlarının kademeli olarak kesilmesi ve yerine uygun türlerin dikilmesi çalışması düzenli olarak uygulanmaktadır.
Özellikli ortak yeşil alanlarımız ile ODTÜ Ormanında yer alan söğüt ağaçları tamamı ile kurumadığı takdirde kesilmemekte, gerektiğinde kuruyan üst dalları alınarak sağlam gövde üzerinden yeniden ve sağlıklı dallanma yapmasına izin verilmektedir.
| Görevi | Adı Soyadı | Ünvanı | Telefon |
E-posta |
| Müdür | Erhan TORUNOĞLU | Ziraat Mühendisi / Peyzaj Mimarı | 210 2917 | erhant@metu.edu.tr |
| Müdür Yardımcısı | Dr. Serap BİLEN | Ziraat Mühendisi / Peyzaj Mimarı | 210 2906 | sbilen@metu.edu.tr |
| ODTÜ Ormanı Bakım ve Geliştirme | Fatih KALATA | Orman Mühendisi | 210 3676 | kalata@metu.edu.tr |
| Lojmanlar | Yılmaz KANER | Sürekli İşçi | 210 3606 | |
| Sulama tesisatları bakım ve onarım | Gazi SARANAY | Teknisyen | 210 3607 | |
| Ambarlar | Hüseyin KİBAROĞLU | Taşınır Kayıt Kontrol Yetkilisi | 210 3603 | hkibar@metu.edu.tr |
| Dış Mekan Süs Bitkileri Üretimi ve Periyodik Bakımları | Tekin YILDIZ | Sürekli İşçi | 210 2918 |
| Adres: | ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ AĞAÇLANDIRMA VE ÇEVRE DÜZENLEME MÜDÜRLÜĞÜ İNÖNÜ BULVARI 06531 ODTÜ / ANKARA |
| Tel: | 2102917 |
| Fax: | 2103600 |
| Mail: | acdm@metu.edu.tr |
